Tax Risk—A Vital Legal-Economic Category for Strengthening Fiscal Control

Authors

  • Ionel Bostan Faculty of Law and Public Administration, Stefan cel Mare University, 13 Universitatii, 720229 Suceava, Romania;

DOI:

https://doi.org/10.18662/lumenlaw/13.1/98

Keywords:

fiscal control, tax risk, compliance management, NAFA, public revenue, digital transformation, tax administration reform

Abstract

Our study explores the concept of tax risk through a multidisciplinary approach, integrating legal, economic, and public policy perspectives, within the context of Romania’s current macroeconomic priorities—focused on the sustainable consolidation of public finances and fiscal modernization. In order to analyze the role of tax risk in enhancing revenue collection efficiency and improving institutional performance, the author employs both qualitative and quantitative methods, using official data provided by NAFA (National Agency for Fiscal Administration), the Ministry of Finance, and the SAI Romania. The research succeeds in identifying the main economic and fiscal vulnerabilities that exacerbate non-compliance risks. It also highlights the structural reforms implemented at the level of the tax administration, particularly the transition toward risk-based management, the facilitation of voluntary compliance, and digital transformation. The empirical sections examine the evolution of NAFA’s inspection and anti-fraud activities, the outcomes associated with the risk-based audit model, as well as the institutional impact of tax gap estimations and evaluations conducted at the European Union level. The paper argues that improved tax risk management contributes not only to reducing the budget deficit and curbing tax evasion, but also to strengthening Romania’s capacity to meet European convergence criteria and to ensure macroeconomic stability. The study concludes that redefining tax risk as a central tool in public revenue administration marks a necessary transition toward a modern, responsive, and transparent fiscal system.

References

NAFA/National Agency for Fiscal Administration (2025a). Ordinul no. 417/1204 privind aprobarea criteriilor pentru evaluarea riscului fiscal în vederea determinării operatorilor economici care prezintă risc fiscal ridicat [Order no. 417/1204 on the approval of the criteria for assessing fiscal risk for the purpose of identifying economic operators that present a high fiscal risk]. Available online: https://legislatie.just.ro/Public/DetaliiDocumentAfis/295851

NAFA (2025b). Raport de performanță pentru anul 2024 [Performance Report for the Year 2024]. Available online: https://static.anaf.ro/static/10/Anaf/Informatii_R/Raportperformanta2024.pdf

NAFA (2021). Strategia Agenției Naționale de Administrare Fiscală pentru perioada 2021-2024 [The Strategy of the National Agency for Fiscal Administration for the Period 2021–2024]. Available online: https://static.anaf.ro/static/33/Anaf/20210316192634_strategia_anaf_2021-2024.pdf

NAFA (2012). Fișa indicatorilor de risc fiscal. Anexa No. 2 (la Procedură) [Risk Indicator Sheet. Annex No. 2 (to the Procedure]. Available online: https://static.anaf.ro/static/10/Anaf/transparenta/Anexanr2laproceduraFisaindicriscfiscal.htm

Anitei, N.C.; Lazar, R.E. (2013). Evaziunea Fiscala între Legalitate și infracțiune [Tax Evasion: Between Legality and Criminal Offense]. Editura Lumen, Iași.

Atipics.ro (2020). ANAF—Analiza riscului fiscal: Comportamente care generează inițierea unui control fiscal și solicitarea dosarului prețurilor de transfer [NAFA – Fiscal Risk Analysis: Behaviors Triggering Tax Audits and Transfer Pricing File Requests]. Available online: https://www.atipics.ro/analiza-risc-fiscal-anaf/#Inregistrarea_de_pierderi_contabile_in_ultimii_5_ani

Benkraimen, R.; Uyar, A.; Kilic, M.; Schneider F. (2021). Ethical behavior, auditing strength, and tax evasion: A worldwide perspective. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation 43, 100380. Available online: https://doi.org/10.1016/j.intaccaudtax.2021.100380

Boiciuc, A. (2023). ANAF va completa ordinul privind subcriteriile de risc fiscal pentru a include certificarea declarațiilor. Contabil și fiscal [NAFA to Amend the Order on Fiscal Risk Subcriteria to Include Statement Certification. Accounting and Tax Implications]. Available online: https://www.avocatnet.ro/articol_64102/Ministerul-Finanțelor-ANAF-va-completa-ordinul-privind-subcriteriile-de-risc-fiscal-pentru-a-include-certificarea-declarațiilor.html

Bostan, I. (2003). Controlul fiscal [Fiscal control]. Editura Polirom, Iasi.

Costaș, C.F.; Tofan, M. (2023). Drept financiar [Financial Law]. București: Universul Juridic.

Costea, I.M. (2010). Combaterea Evaziunii Fiscale și Frauda Comunitară [Combating Tax Evasion and EU Fraud]. Bucureşti: C.H. Beck.

Costea, I.M. (2011). Optimizare fiscală. Soluţii. Limite. Jurisprudenţă [Tax Optimization. Solutions. Limits. Jurisprudence]. Bucureşti: C.H. Beck.

Dinga, E. (2008). Consideraţii teoretice privind evaziunea fiscală vs frauda fiscală [Theoretical Considerations on Tax Evasion vs. Tax Fraud]. Studii Financiare (Financial Studies), Vol. 12, Issue 4, pp. 20-50. Available online: https://www.icfm.ro/RePEc/vls/vls_pdf/vol12i4p20-50.pdf

Lazăr, C.; Bostan, I. (2023). Emphasizing the Coercive Side of the Anti-Tax Evasion Rules. Ovidius University Annals, Economic Sciences Series 23 (2), 725-732.

MF/Ministry of Finance (2024). Raport privind situaţia macroeconomică pe anul 2025 şi proiecţia acesteia pe anii 2026-2028 [Report on the Macroeconomic Situation for the Year 2025 and Its Projection for the Years 2026-2028]. Available online: https://mfinante.gov.ro/static/10/Mfp/transparenta/proiectbuget2025/raportproiectLegeBuget2025_30012025.pdf

Onofrei, M.; Gavriluţă (Vatamanu), A.; Bostan, I.; Oprea, F.; Paraschiv, G.; Lazăr, C.M. (2020). The Implication of Fiscal Principles and Rules on Promoting Sustainable Public Finances in the EU Countries. Sustainability 12, 2772.

Pițu, I.C.; Ciocanea, B.C.; Petrașcu, D. (2021). Tax evasion- corrosive factor for the national economy. European Journal of Interdisciplinary Studies (EJIS), Vol. 13, Issue 1. Available online: http://doi.org/10.24818/ejis.2021.05

RCA/Romanian Court of Accounts (2025). Respectarea prevederilor legale privind formarea, evidențierea, urmărirea si încasarea veniturilor bugetului general consolidat, administrate de ANAF. Raport de audit al conformității [Compliance with Legal Provisions Regarding the Formation, Recording, Monitoring, and Collection of Revenues of the Consolidated General Budget Administered by NAFA. Compliance Audit Report]. Available online: https://www.curteadeconturi.ro/rapoarte-audit/rapoarte-conformitate/raport-audit-de-conformitate-nr-23659-26-03-2025-agentia-nationala-de-administrare-fiscala

RG/Romanian Government (2024). Ordonanța de Urgență no. 156/2024 privind unele măsuri fiscal-bugetare în domeniul cheltuielilor publice pentru fundamentarea bugetului general consolidat pe anul 2025 (…) [Emergency Ordinance No. 156/2024 on Certain Fiscal-Budgetary Measures in the Field of Public Expenditures for the Preparation of the Consolidated General Budget for the Year 2025]. Available online: https://legislatie.just.ro/public/DetaliiDocument/293109

RP/Romanian Parliament (2015a). Expunere de motive la Legea privind Codul de procedură fiscală [Explanatory Statement for the Law on the Fiscal Procedure Code]. Available online: https://www.juridice.ro

RP (2015b). Legea privind Codul de procedură fiscală [Law on the Fiscal Procedure Code]. Available online: https://static.anaf.ro/static/10/Anaf/cod_procedura/Cod_Procedura_Fiscala_2023.htm

Tofan, M.; Onofrei, M.; Vatamanu, A.-F. (2020). Fiscal Responsibility Legal Framework—New Paradigm for Fiscal Discipline in the EU. Risks 8, 79.

Downloads

Published

2025-06-24

How to Cite

Bostan, I. . (2025). Tax Risk—A Vital Legal-Economic Category for Strengthening Fiscal Control. Logos Universality Mentality Education Novelty: Law, 13(1), 53-73. https://doi.org/10.18662/lumenlaw/13.1/98